12
آوریل

مدیریت تغذیه مناسب درخت زیتون

مدیریت تغذیه مناسب درخت زیتون
مقدمه
زیتون با نام علمی  olea  europaea و از خانواده oleaceae  می باشد. زيتون گياهي نيمه گرمسيري مي باشد و در مناطقي كه خطر يخبندانهاي شديد زمستانه وجود نداشته باشد ميتوان اقدام به كاشت آن نمود. زیتون درختی همیشه سبز با عمر طولانی است که عمر آن حتی تا 1000 سال هم گزارش شده است.  ارزش زیتون به خاطر میوه و روغن آن است. كشورهای حاشیه مدیترانه دارای ۹۵% از كل سطح زیر كشت زیتون دنیا می باشند. ۹۰% زیتون های تولید شده برای تهیه روغن به كار می رود.
سطح زیر كشت زیتون در ایران حدود67 هزار هكتار است كه از هر هكتار باغ آبی ( ۱۰ سال به بالا ) به طور متوسط 5 تن محصول برداشت می شود و در باغهایی كه مدیریت مناسبی دارند تا 10 تن هم زیتون قابل برداشت است. زیتون با توجه به شرایط محیطی و نوع كلتیوار بعد از 5 تا 8 سال به بار می نشیند و گیاهی است كاملا صنعتی 20% از محصول زیتون كشور برای تهیه كنسرو و بقیه برای تولید روغن استفاده می شود.
     
شرایط آب و هوایی مناسب کاشت درخت زیتون:
دما: زيتون در مناطقي بهترين عملكرد و بهترين كيفيت را خواهد داشت كه داراي زمستانهاي معتدل و تابستانهاي گرم و خشك و طولاني باشند در اين شرايط ميوه ها امكان رسيدن پيدا مي كنند. زيتون درختي نيمه گرمسيري بوده بنابراين به يخبندانهاي شديد حساس است. دماي اين حساسيت در دوره هاي مختلف رشد گياه فرق مي كند. اگر درجه حرارت هوا در دوره استراحت گياه بتدريج كاهش يابد حتي اگر به 13- درجه سانتيگراد هم برسد خسارت وارد شده به درخت قابل توجه نخواهد بود اما اگر در همين زمان درجه حرارت بطور ناگهاني كاهش يابد ممكن است به نابودي گياه منجر گردد. همچنين شاخه هاي بارده درخت در درجه حرارت 5- سانتيگراد ممكن است از بين برود.
نور: محصول رضايت بخش و اقتصادي زيتون در مناطقي كه بيش از 1500 ساعت آفتاب در سال داشته باشد به دست مي آيد در مناطق كم نور رشد رويشي درخت بيشتر بوده و شاخه ها در همديگر فرو رفته توليد محصول را كم مي نمايد.
خاك:  درخت زيتون معمولاً در اغلب خاكها محصول مي دهد اما بهترين خاك براي زيتون كاري خاك سبك رسي، شني با زهكش كافي و عميق مي باشد و بهترين pH براي درخت زيتون در محدوده 8-7 مي باشد. سیستم ریشه ای زیتون سطحی است و قادر به تحمل خاكهای غرقاب شده نیست و حتی در خاكهای عمیق هم فقط 90 تا 120 سانتیمتر در خاك نفوذ می كند.
 آب : زيتون را گياهي كم توقع و مقاوم به خشكي مي شناسند اما محصول مطمئن و اقتصادي در صورتي حاصل مي شود كه براي هر هكتار زيتون بطور خالص حدود 4000 متر مكعب آب تأمين شود اين ميزان در مناطقي كه ميزان تبخير و تعرق زياد است به 5500 تا 6000 متر مكعب مي رسد. كاشت ديم زيتون نيز در مناطقي كه بين 400 تا 600 ميلي متر بارندگي ساليانه با پراكنش مناسب داشته باشد عملي خواهد بود.
مدیریت تغذیه درخت زیتون
محلولپاشی و تشکیل میوه (فروتست):
به منظور افزایش درصد تشكیل میوه، افزایش عملکرد و جلوگیری از ریزش گل در باغ های بارده استفاده از کودهای حاوی نیتروژن، روی و بور توصیه می شود که  می توان بصورت پاییزه(بعداز برداشت زیتون) و بهاره دو هفته قبل از باز شدن کامل گلها (زمان تورم جوانه های گل) از کودهای مانند انکسترا 5-5-30، کورت زینک، زتا زینک، بیونوو زینک و بتابور استفاده نمود. لازم به ذکر است که استفاده از کودهای حاوی بور برای درخت زیتون به دلیل حساسیت درخت و ایجاد برگ سوزی نیاز به آزمایش آب و خاک الزامی است و عدم وجود سمیت بر در آن به خصوص در خاک های شور و رعایت نکات لازم هنگام محلولپاشی طبق نظر کارشناس گیاهپزشکی می باشد.  
کوددهی درخت زیتون:
کودهاي ازته مانند هورتی گرو 10-20-30 ، انکسترا 5-5-30 ، سولویتا 10-10-30 و نیترومول بهتر است در سه مرحله بصورت مصرف خاکی و یا محلول پاشی استفاده شوند، یک سوم کود هنگام شروع فعالیت درخت در زمستان (اسفندماه)، یک سوم کود پس از ریزش گلبرگ ها (خردادماه) و یک سوم باقیمانده هنگام سخت شدن هسته (مردادماه) داده می شود. بهترین زمان استفاده از کودهاي فسفر، پتاسیم، آهن و گوگرد در فصل پاییز  می باشد. بعلاوه  کود سولفات آمونیم نیز  به خاطر خاصیت اسیدي کردن محل ریشه به واسطه فرم آمونیومی آن بهترین کود براي شرایط خاك هاي ایران است. و این کود حاوي 21 درصد ازت و 24 درصد گوگردمی باشد. همچنین استفاده از اسیدهای آلی مانند هیومیک اسید می تواند در تقویت درختان و بهبود رشد آن ها موثر می باشد. استفاده از اسیدهای آلی مانند هیومیک بیشتر نقش محرک رشد یا افزایش دهنده ظرفیت تبادل کاتیونی در محل ریشه را داشته است. کودهای حاوی هیومیک اسید مانند کورت هیومیک و کورت کمپلکس را می توان در اوایل اسفند ماه از طریق سیستم آبیاری به مقدار 5-10 کیلوگرم در هکتار به صورت یکباره و یا در دو تکرار استفاده نمایید. مصرف اسید هیومیک کارایی جذب را برای عناصر دیگر بخصوص نیتروژن، فسفر و پتاسیم افزایش می دهد. ذکر این نکته ضروري است که مصرف کود نپوسیده اثر بخشی مناسـبی از لحاظ حاصلخیزي نداشته و منجر به شیوع آلودگی به آفات، بیماری های گیاهی و علفهـاي هـرز خواهـد شـد.
تغذیه درختان زیتون بصورت چالکود:
به منظور افزایش توان مصرفی درخت زیتون و سهولت در دسترسی عناصر مورد نیاز در باغ، استفاده از روش چالکود  توصیه می گردد. همینطور مقادیر مصرفی کودها در این روش تغذیه به عوامل مختلف از جمله نتایج آزمون خاك و تجزیه برگی، سیستم آبیاري ، بافت خاك، سن درخت، و… بستگی دارد. از آنجاییكه سیستم ریشه های تغذیه كننده زیتون در نزدیكی تنه و تقریبا در سطح قرار دارند لذا باید كودهای مورد نظر در زیر سایه انداز درخت جای گذاری شوند. به این منظور می توان از کودهای کامل گرانوله حاوی نیتروژن، فسفر و پتاسیم مانند استارفرت 20-5-15 به صورت چالکود استفاده نمود. و بهترین زمان استفاده از کودهای چالکود در فصل پاییز می باشد. در باغهای دیم و نیز در باغهایی كه با آب شور آبیاری می شوند بهتر است کودهای حاوی ازت، فسفر و پتاسیم به صورت محلول پاشی استفاده شوند. همچنین استفاده از كودهای دارای گوگرد، نیز به دلیل نقش این عنصر در سنتز روغن و نیز بهبود خواص شیمیایی خاك توصیه می شود.